Motor Yağlama Basıncı Düşükse Nedenleri
Gösterge panelindeki yağ kutusu şeklindeki kırmızı lamba, bir aracın verdiği en ciddi uyarılardan biridir. Motor sıcaklık ikazının aksine, burada elinizde birkaç dakikalık bir tolerans bile olmayabilir. Çünkü yağlama basıncı düşük olduğunda krank ve biyel yatakları, kam mili muylusu ve turbo şaftı gibi hareketli parçalar metal metale temas etmeye başlar. Bu temasın sonucu, birkaç saniye içinde yatak sarması ya da onarımı motor bloğunu değiştirmeye kadar giden hasarlar olabilir.
Yağ basıncı, yağ pompasının ürettiği debinin devrenin direncine karşı oluşturduğu bir değerdir. Yani sorun her zaman pompada değildir; devrede istenmeyen bir açıklık, yağın incelmesi ya da seviyenin düşmesi de aynı sonucu doğurur. Bu yüzden nedenleri anlarken devreyi baştan sona düşünmek gerekir: karter, süzgeç, pompa, filtre, ana galeri, yataklar ve dönüş yolu.
Basıncın Düşmesine Yol Açan Teknik Nedenler
Uyarı lambası yandığında en sık karşılaşılan sebepler mekanik değil, bakım kaynaklıdır. Ancak sıralamayı basitten karmaşığa doğru yapmak, gereksiz sökme işlerinden kaçınmanızı sağlar.
Yağ seviyesi, kalitesi ve viskozitesi
Karterdeki yağ, süzgecin ağzını yalnızca birkaç milimetre geçecek kadar azaldığında pompa dönüşlerde hava emmeye başlar. Bu durumda lamba özellikle virajlarda, sert frende ya da rampada kısa süreli yanıp söner. Seviye normal görünse bile yağın çok uzun süre kullanılmış olması, yakıtla seyrelmiş olması ya da araca uygun olmayan bir viskozitede yağ konulması aynı sonucu verir. 5W-30 isteyen bir motora 0W-20 koymak, sıcak çalışmada beklenenden ince bir film oluşturur ve basınç ölçüm değeri düşer. Yağ değişimi sırasında üretici katalogundaki viskozite ve onay sınıfına uyulması bu yüzden şekilcilik değildir.
Filtre, süzgeç ve baypas valfi
Tıkanmış bir yağ filtresi normalde baypas valfini açar ve filtrelenmemiş yağı devreye verir; basınç korunur ama kirlilik dolaşır. Baypas valfi sıkışmışsa ya da filtre içindeki geri akış çek valfi bozuksa basınç ilk çalıştırmada geç yükselir. Kalitesiz filtre kullanmanın en gözle görülür belirtisi, motor durduktan sonra galerinin boşalması ve sabah ilk çalıştırmada birkaç saniyelik lamba yanmasıdır. Karter içindeki emme süzgecinin ise sakızlaşmış yağ tortusuyla kaplanması, uzun aralıklı yağ değişimlerinin klasik sonucudur ve bunu ancak karteri indirerek görebilirsiniz.
Pompa aşınması, yatak boşlukları ve kaçaklar
Pompa dişlileri ile gövde arasındaki boşluk arttığında pompa aynı devirde daha az debi basar. Kilometresi yüksek motorlarda daha yaygın olan durum ise yatak boşluklarının açılmasıdır: yağ, direnç görmediği bu geniş aralıklardan hızla kaçar ve galeride basınç tutunamaz. Bu tip bir motorda basınç rölantide belirgin şekilde düşer, devir yükseldiğinde toparlanır. Turbolu motorlarda ayrıca turboya giden besleme hattındaki bir çatlak veya gevşek rakor, hem basıncı hem de turbonun ömrünü etkiler; turbo sistemine dair belirtileri yağ tüketimiyle birlikte değerlendirmek yararlı olur. Basınç regülatör valfinin yayının yorulması ya da valfin tortu ile açık kalması da göz ardı edilen bir nedendir.
Lamba Yandığında Ne Yapmalı, Neyi Denemeli
Burada doğru sıralama, hasarın büyüklüğünü belirler. Panik yapmadan ama zaman kaybetmeden davranmak gerekir.
İlk otuz saniye
- Gaz kesin, aracı güvenli bir yere çekin ve motoru derhal durdurun. "Servise kadar götüreyim" düşüncesi çoğu ağır hasarın başlangıcıdır.
- Motorun soğumasını bekleyin, ardından yağ çubuğundan seviyeyi düz zeminde kontrol edin.
- Alt takımı ve motorun altını gözle inceleyin: taze bir yağ damlası, karter tapasının gevşemesi ya da filtre contasının oturmaması gibi basit bir nedeni işaret eder.
- Yağ minimumun altındaysa uygun viskozitede yağ ekleyip lambanın sönüp sönmediğine bakın. Sönüyorsa kısa mesafede, düşük devirle en yakın servise gidebilirsiniz.
Uyarının karakterini okumak
Lambanın nasıl davrandığı, aramayı büyük ölçüde daraltır.
| Belirti | Öncelikli şüphe |
|---|---|
| Sadece rölantide yanıyor, gaz verince sönüyor | Yağ incelmesi, yatak boşlukları, pompa aşınması |
| İlk çalıştırmada 2-3 saniye yanıp sönüyor | Filtre çek valfi, geri kaçış, süzgeç tortusu |
| Virajda ve frende anlık yanıyor | Düşük yağ seviyesi |
| Sıcak motorda sürekli yanıyor, tıkırtı var | Ciddi mekanik aşınma; motoru çalıştırmayın |
| Basınç normal ama lamba yanıyor | Basınç şalteri, kablo teması, kısa devre |
Mekanik ölçüm ve sahte alarmlar
Uyarının kaynağı her zaman motor değildir. Yağ basınç şalterinin ucundan yağ sızması, soketin okside olması ya da şase bağlantısının zayıflaması lambayı gereksiz yakar. Bu yüzden ağır işlemlere girmeden önce şalter sökülüp yerine mekanik manometre takılmalı, rölanti ve orta devirde gerçek değer okunmalıdır. Üreticinin verdiği alt sınırın üzerinde bir değer görülüyorsa sorun elektrik tarafındadır ve elektrik arızalarının tanısında izlenen yol burada da geçerlidir. Ölçüm gerçekten düşükse sırayla filtre ve yağ yenilenir, sonuç alınmazsa karter indirilerek süzgeç ve pompa değerlendirilir.
Bu arızanın en pratik panzehiri, olay çıkmadan önce alınan alışkanlıklardır: yağ ve filtreyi zamanında değiştirmek, iki değişim arasında ayda bir seviye bakmak, motorun ilk çalıştırmadaki seslerine kulak vermek.