Soğuk Havada Araç Başlamıyorsa Ne Yapılmalı
Termometre sıfırın altını gösterdiğinde motorun uyanması, yaz aylarına kıyasla çok daha fazla enerji ister. Yağ koyulaşır, akünün kimyasal tepkimeleri yavaşlar, yakıtın buharlaşma davranışı değişir. Bu üç etken bir araya geldiğinde kontağı çevirdiğinizde duyduğunuz o yorgun "vır vır" sesi ortaya çıkar. Soğuk havada araç başlamama sorunu çoğu zaman büyük bir arızanın habercisi değildir; genellikle bakımı geciktirilmiş bir bileşenin kendini soğukta ele vermesidir.
Aşağıda önce olay anında ne yapmanız gerektiğini, ardından da bir daha aynı sabahı yaşamamak için alınabilecek önlemleri sırayla ele alıyoruz.
Motor Çalışmadığı Anda İzlenecek Yol
Panik hâlinde arka arkaya marş basmak, elinizde kalan son enerjiyi de tüketir. Önce sesi dinleyin: araç size zaten neyin eksik olduğunu söylüyordur.
Sesi Doğru Okumak
Kontağı çevirdiğinizde alacağınız tepki, sorunun hangi sistemde olduğunu büyük ölçüde daraltır.
| Duyduğunuz | Muhtemel Kaynak | İlk Hamle |
|---|---|---|
| Hiç ses yok, gösterge paneli sönük | Akü tamamen boş veya kutup başı gevşek | Kutup başlarını kontrol edin, takviye hazırlığı yapın |
| Hızlı "tık tık tık" tıkırtısı | Akü zayıf, marş motoruna yeterli akım gitmiyor | Takviye kablosu ile destek verin |
| Motor ağır ağır dönüyor ama tutmuyor | Yağ koyulaşmış, akü yarı güçte veya yakıt/ateşleme sorunu | Kısa denemeler yapın, aralarda bekleyin |
| Normal hızda dönüyor, hiç ateşlemiyor | Yakıt beslemesi, bujiler veya dizelde kızdırma bujileri | Kızdırma lambasını gözleyin, yakıt seviyesine bakın |
Marş Basma Disiplini
Marş motoru sürekli çalışmak için tasarlanmamıştır. Tek seferde 8-10 saniyeden fazla marşta kalmayın ve denemeler arasında en az 30 saniye bekleyin. Bu bekleme hem marş motorunun soğumasını hem de akünün toparlanmasını sağlar. Arka arkaya beş altı deneme, zayıf bir aküyü tamamen bitirmeye yeter.
Denemeden önce farları, kaloriferi, arka cam rezistansını ve müzik sistemini kapatın. Manuel şanzımanlı bir araçta debriyaja tam basmak, şanzıman yağının direncini devreden çıkarır ve marşın işini belirgin şekilde kolaylaştırır. Dizel araçlarda kızdırma bujisi lambasının sönmesini bekleyin; çok soğuk sabahlarda kontağı iki kez açıp kapatarak kızdırma çevrimini tekrarlamak faydalı olur.
Takviye Sırasında Dikkat Edilecekler
Takviye alacaksanız sıralama önemlidir: önce iki artı kutbu, sonra sağlam aracın eksi kutbunu, en son da arızalı araçtaki boyasız metal bir noktayı bağlayın. Sağlam aracı birkaç dakika çalışır durumda bırakıp öyle deneyin. Motor çalıştıktan sonra rölantide bırakmak yerine en az 20-30 dakika yol yapın; kısa mesafeler alternatörün aküyü doldurmasına yetmez. Akünün yaşı, kutup başlarındaki oksitlenme ve şarj tutma davranışı hakkında daha ayrıntılı bilgiyi akü sorunlarını ele alan rehberde bulabilirsiniz.
Donmuş bir aküye takviye vermeyin. Kasası şişmiş veya içi buz tutmuş bir akü, akım verildiğinde tehlikeli davranabilir.
Kışa Girmeden Alınacak Önlemler
Soğuk sabahların çoğu sorunu, ekim-kasım aylarında yapılacak yarım saatlik bir kontrolle önlenebilir.
Akü ve Şarj Devresi
Üç yaşını geçmiş bir akü, kış öncesi mutlaka test edilmelidir. Motor kapalıyken 12,4 volt ve üzeri normal kabul edilir; 12,2 voltun altı yarı boş bir akü demektir. Motor çalışırken 13,8-14,4 volt aralığı alternatörün görevini yaptığını gösterir. Kutup başlarındaki beyazımsı tortuyu temizleyip ince bir gres tabakası uygulamak, direnç kaynaklı güç kayıplarını ortadan kaldırır. Sık sık kısa mesafe yapıyorsanız ayda bir uzun yol veya akıllı şarj cihazı ile takviye şarj işinizi görür.
Yağ, Filtre ve Yakıt
Motor yağının viskozitesi kışın doğrudan marş yüküne yansır. 5W-30 gibi düşük soğuk akışkanlık değerine sahip bir yağ, 15W-40'a göre eksi derecelerde çok daha çabuk dolaşır. Üretici kataloğunda birden fazla seçenek varsa kış için düşük ilk rakamı tercih edin. Yağ değişimini erteliyorsanız, kirlenmiş ve incelmiş yağın soğukta daha da sorun çıkaracağını hesaba katın; yağ ve yağ filtresi değişimini birlikte yapmak en sağlıklısıdır.
Yakıt tarafında iki nokta önemlidir: depoyu yarıdan aşağı düşürmemek yoğuşma suyunu azaltır, dizel araçlarda ise yakıt filtresindeki su tahliyesinin boşaltılması parafin ve buzlanma riskini düşürür. Hava filtresi tıkalıysa motor yeterli hava alamaz ve soğuk çalıştırmada karışım daha da zorlanır; bu basit parçanın durumunu gözle kontrol etmek birkaç dakika sürer.
Ateşleme ve Ön Isıtma Bileşenleri
Benzinli araçlarda aşınmış bujiler ılık havada sorun çıkarmadan çalışır, soğukta ise ilk ateşlemeyi kaçırır. Buji ömrü dolmuşsa kış öncesi değiştirmek en ucuz sigortadır. Dizellerde kızdırma bujilerinden birinin ölmesi, motorun zorlanarak ve dumanlı biçimde çalışmasına yol açar. Rölanti devrini yöneten sensörler, hava akış ölçer veya bir solenoid vanasının takılması da soğuk çalıştırmayı bozabilecek gizli nedenler arasındadır; bu tür durumlarda arıza belleğini okutmak zaman kazandırır.