Direksiyon Kumandasının Bakımı ve Onarımı
Direksiyon simidinin arkasında duran o iki kol, sürüş sırasında en sık dokunduğumuz parçalardan biridir. Sinyal, uzun far, silecek, yıkama fıskiyesi, çoğu araçta hız sabitleyici ve vites kulakçıkları hep aynı gövdeye bağlıdır. Bu yoğun kullanım, zamanla mekanik yorulma ve elektriksel temas sorunlarını beraberinde getirir. Sinyalin kendiliğinden geri dönmemesi, sileceğin kademe atlaması ya da kornanın kesik kesik çalması gibi belirtiler genelde tek bir yerde birleşir: direksiyon kumanda kolu arızası.
İyi haber şu ki bu grup, motor veya şanzıman işlerine kıyasla çok daha erişilebilir bir bölgede durur. Kötü haber ise hava yastığı ve dönen kontak halkası (slip ring / clock spring) aynı bölgede olduğu için dikkatsiz bir müdahalenin maliyeti yüksek olabilir. Aşağıda hem düzenli bakımı hem de sık görülen sorunların çözümünü sırayla ele alıyoruz.
Kumanda Kolunun Yapısı, Belirtiler ve Doğru Teşhis
Onarıma girmeden önce sistemin nasıl kurulduğunu bilmek, gereksiz parça değişimini önler. Kollar aslında direksiyon miline oturan bir kombine anahtar gövdesine takılıdır. Gövdenin içinde yaylı bilyeler, plastik kamlar ve kayar temas plakaları bulunur. Sinyalin otomatik olarak sıfırlanmasını sağlayan da mekanik bir tırnak ile direksiyon milindeki bir çıkıntının buluşmasıdır.
Sık Görülen Belirtiler ve Muhtemel Kaynakları
| Belirti | Olası kaynak |
|---|---|
| Sinyal kolu yerinde kalmıyor, kendiliğinden geri geliyor | Gövde içindeki yay veya plastik kam kırığı |
| Direksiyon düzeldiğinde sinyal iptal olmuyor | Sıfırlama tırnağı aşınmış veya kırılmış |
| Silecek bazı kademelerde çalışmıyor | Kayar kontakta oksitlenme, aşınmış temas plakası |
| Uzun far sadece bastırınca yanıyor, kilitlenmiyor | Mekanik kilit dişi kırığı |
| Korna veya direksiyon tuşları çalışmıyor | Clock spring (dönen kontak) kopması |
| Gösterge panelinde hava yastığı lambası yandı | Aynı dönen kontağın hava yastığı hattı, soket gevşekliği |
Ön Kontroller: Parçaya Dokunmadan Yapılabilecekler
Kola hemen "bozuk" damgası vurmadan önce daha basit ihtimalleri eleyin. Sigorta kutusunda ilgili sigortayı gözle değil, süreklilik ölçerek kontrol edin; gövdesi sağlam görünen sigortanın içi kopmuş olabilir. Ardından ampulleri ve şase noktalarını inceleyin: her iki taraftaki sinyaller birlikte çalışmıyorsa sorun kolda değil, flaşör ya da besleme hattındadır. Sadece tek taraf sorunluysa ampul ve soket önceliklidir. Voltaj düşüklüğünün de garip belirtiler ürettiğini unutmayın; zayıf bir akü, elektrikli aksesuarların düzensiz davranmasına yol açar ve akü sorunlarıyla ilgili kontrol adımlarını atlamak yanlış teşhise götürür.
Ölçümle Kesin Teşhis
Kolun altındaki çok pinli sokete ulaşabiliyorsanız, avometreyi süreklilik konumuna alıp her kademede ilgili pin çiftinin kapanıp kapandığını izleyin. Değer kararsız zıplıyorsa temas plakası kirlenmiş demektir. Hiç kapanma yoksa iç devre kopmuştur. Bu tür ölçümlerde şema okumaya alışmak, elektrik sistemi arızalarının tanısında da işinize yarayacak temel bir beceridir.
Bakım, Sökme ve Onarım Adımları
Güvenlik ve Hazırlık
- Kontağı kapatın, direksiyonu düz konuma getirin ve tekerlekleri hareketsiz bırakın.
- Akünün eksi kutup başını sökün ve en az 10-15 dakika bekleyin; hava yastığı kondansatörünün boşalması için bu süre gereklidir.
- Sökülen vidaları uzunluklarına göre ayrı ayrı işaretleyin; direksiyon gövdesinde farklı boylarda çok sayıda vida bulunur.
- Plastik tırnakları zorlamamak için metal değil plastik sökücü kullanın.
Temizlik ve Yağlama ile Kurtarılabilen Durumlar
Kademe atlaması ve tutukluk yapan kolların önemli bir bölümü, parça değiştirmeden düzelir. Direksiyon alt-üst kapağını çıkardıktan sonra kolun soketini ayırın, gövdeyi yerinden alın ve kontak bölgesine elektronik temizleyici uygulayın. Sprey kuruduktan sonra plastik uyumlu, ince bir kontak gresi ile mekanik yüzeyleri yağlayın. Genel amaçlı gresler plastiği zamanla sertleştirebileceği için etiketi okumadan kullanmayın. Kolu takmadan önce her kademeyi elle deneyip klik seslerinin net olduğunu doğrulayın.
Değişim Gerektiren Durumlar ve Sonrası
Plastik kam kırılmışsa, sıfırlama tırnağı yenmişse veya dönen kontak kopmuşsa onarım yerine komple gövde değişimi daha kalıcıdır. Yeni parçayı takarken şu iki noktaya dikkat edin: dönen kontak merkezleme konumunda takılmalıdır, yani direksiyon düz konumdayken ok işaretleri hizalanmış olmalı. Aksi halde direksiyonu birkaç tur çevirdiğinizde iç kablo kopar. İkincisi, hava yastığı soketlerini yerine tam oturtun; yarım oturmuş sarı soket, ilerleyen günlerde uyarı lambası olarak geri döner.
Montaj sonrası aküyü bağlayıp sırayla test edin: her iki sinyal, otomatik sıfırlama, kısa-uzun far, selektör, sileceğin tüm kademeleri, fıskiye, korna ve direksiyon üzerindeki tuşlar. Bazı araçlarda